Sovyetler Birliğinde uzaya çıkan ilk Türk astronot/kozmonotlar;
1- Andriyan Grigoryeviç Nikolayev
Çuvaş kökenli Sovyet Kozmonotu
Andriyan Grigoryeviç Nikolayev
(Çuvaşça ve Rusça: АндриянГригорьевич Николаев; 5 Eylül 1929 –3 Temmuz 2004)
Çuvaş kökenli Sovyet Kozmonotu. Nikolayev, uzaya giden üçüncü insan ve Türk kökenli ilk kozmonottu. Nikolayev, iki uzay uçuşunda görev aldı: Vostok-3 ve Soyuz 9. Bu görevlerde çağrı kodu şahin idi (Rusça: Со́кол). Her iki uçuşta da en uzun süre uzayda kalma rekorları kırdı. Ayrıca Vostok 2 ve Soyuz 8 görevlerinde yedek kozmonot olarak görev yaptı. 22 Ocak 1969’da Nikolayev, bir Sovyet subayı olan Viktor İlyin tarafından Leonid Brejnev’e yapılan bir suikast girişiminden kurtuldu. 26 Ocak 1982’de kozmonotluktan ayrıldı.
Ağustos 1962’deki Vostok 3 görevinde Nikolayev, Pavel Popoviç komutasındaki Vostok 4 ile birlikte iki araçlı ilk uzay uçuşunu gerçekleştirdi.
Uzay uçuşunun ilk zamanlarında uzay adamı adayları, yalıtma odalarında bırakılarak yalnızlığa ne kadar dayanabileceklerine bakılırdı. Adaylar mutlak sessizlik içindeki bu odalarda, saate bakma imkânı olmadan otururlardı. Adayların çoğu bu denemede başarısız olurdu. Nikolayev bu deneye en uzun süre (dört gün) dayanan kişi oldu ve Demir Adam lakabını aldı.
3 Kasım 1963’te ilk kadın kozmonot olan Valentina Tereşkova ile evlendi. Evlilikleri kötüye gitmeden önce bir kız çocuğu (Elena Andrionova) sahibi oldular. 1982’de ayrıldılar.
Andriyan Nikolayev; Lenin Nişanı, Kızıl Yıldız Nişanı, çeşitli madalyalar ve yabancı ülkelerin nişanlarıyla taltif edilmiştir. Ayrıca Bulgaristan Sosyalist İşçi Kahramanı, Vietnam İşçi Kahramanı ve Moğolistan Kahramanı ilan edilmiştir. Aydaki Nikolayev kraterine adı verilmiştir.
Nikolayev, 2004’te kalp krizi sonucu Çuvaşistan’ın başkenti Şupaşkar’da hayatını kaybetti. Ölümünün ardından Moskova’da yaşayan kızı Yıldızkent’e defnedilmesini talep etti. Oysa Çuvaşistan başkanı, Nikolayev’in ülkesinde defnedilmesini istiyordu. Sonunda Nikolayev, Şupaşkar’da yapılan bir törenin ardından doğduğu köy olan Sorseli’de defnedildi.
2- Azerbaycan Türkü Musa Manarov
Musa Manarov
1974 yılında Moskova Havacılık Enstitüsü’nden mezun olan Manarov Sovyet Hava Kuvvetleri’nde Albay rütbesiyle görev yapmıştır. 1 Aralık 1978 tarihinde ise kozmonot olmak üzere seçilmiştir. 21 Aralık 1987 ile 21 Aralık 1988 tarihleri arasında Soyuz TM-4 aracında uçuş mühendisi görevini üstlendi. Uçuş süresi 365 gün 22 saat 38 dakika oldu. 2 Aralık 1990’dan 26 Mayıs 1991’ye kadar, bu kez Soyuz TM-11’de yine uçuş mühendisi olarak uçtu. Süre 175 gün 1 saat 50 dakika idi, sürekli olarak uzayda geçirilen en uzun süre rekorunu ele geçirdi. Manarov, 176 günlük ziyareti sırasında Dünya’yı gözlemledi ve uzay ortamında yapılması gereken manuel onarımları gerçekleştirdi. Ayrıca 20 saat uzay yürüyüşü gerçekleştirdi.
3- Kazakistan Türkü Toktar Aubakirov.
Toktar Ebubekirov
(Aybekirov/Eybekirov; Kazakça : Тоқтар Оңғарбайұлы Әубәкіров; d. 27 Temmuz 1946; Karağandı, Kazakistan), Kazak pilot ve kozmonot. SSCB’nin 72’nci ve aynı zamanda da son kozmonotudur. Kazakistan’ın Kızılorda şehrindeki Korkut Ata Devlet Üniversitesinde profesör olarak görev yapmıştı.
Pilotluk kariyerine 1976 yılında başlamış, 50’den fazla uçak tipiyle uçmuş ve Mig-29 uçaklarının ilk uçuşların yapmış, test uçuşlarını gerçekleştimiş ve pek çok başarıya imza atmıştı. 2 Ekim 1991 tarihinde SSCB, Almanya ve Avusturya arasındaki iş birliği ile Baykonur Uzay Üssünden kalkan SOYUZ TM-13 Uzay aracı ile uzaya çıkmıştı. Uzayda yapılan çalışmalara katılmış ve uzayda 8 gün kadar kalmıştı. Baykonur Uzay Üssü’nden uzay aracı fırlatıldığında Kazakistan SSCB’ye bağlı iken uzay aracı üsse indiğinde Kazakistan bağımsız bir devlet olmuştu.
PTT tarafından düzenlenen “2000 yılına mektup” kampanyası kapsamında 1986 yılında “İlk Türk Astronotu”‘na yazılan mektup 2002 yılında Abubekirov’a teslim edilmiştir.
