{"id":53283,"date":"2024-06-06T13:00:23","date_gmt":"2024-06-06T10:00:23","guid":{"rendered":"http:\/\/imgazete.com.tr\/ekonomi-haberleri\/?p=53283"},"modified":"2024-06-06T13:00:23","modified_gmt":"2024-06-06T10:00:23","slug":"ortada-marksizm-var-yandan-gec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/felsefe\/ortada-marksizm-var-yandan-gec\/","title":{"rendered":"ORTADA MARKS\u0130ZM VAR YANDAN GE\u00c7"},"content":{"rendered":"
\n
Bu kitab\u0131n ilk bask\u0131s\u0131 Eyl\u00fcl 1997 y\u0131l\u0131nda Sarmal yay\u0131nevi taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131 ve \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz
\nhi\u00e7 zaman kaybetmeden al\u0131p okumaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m.<\/div>\n
O d\u00f6nem kendime biraz ihtiyatl\u0131 ve dengeli olmam gerekti\u011fini i\u00e7ten i\u00e7e hep sal\u0131k vermi\u015ftim. Bunun nedeni ayn\u0131 y\u0131llarda \u00e7evremde solcu olduklar\u0131na inand\u0131\u011f\u0131m kimi insanlar\u0131n hayranl\u0131k duyduklar\u0131 bir yazar\u0131n kitab\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda daha okumadan yazar\u0131na duyduklar\u0131 g\u00fcvenle olacak ki “ne derse do\u011fru der” diyen bir tutum geli\u015ftirip, a\u00e7 bir \u00e7ocuk edas\u0131yla yaz\u0131lan her \u015feyin muhafazakar bir savunucusu konumuna d\u00fc\u015fmeleriydi.<\/div>\n
En ba\u015fta i\u011freti duydu\u011fum \u015fey bu olmu\u015ftu ve ben b\u00f6yle olmamal\u0131yd\u0131m.<\/div>\n
Sol siyasi yap\u0131lar\u0131n taban\u0131 ile y\u00f6netimi aras\u0131nda \u00f6yle g\u00f6r\u00fcnmese de bir \u00e7e\u015fit biat k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fmas\u0131nda, tabandaki bireyin kendine g\u00fcvensizli\u011fi, y\u00f6netici konumunda olanlar\u0131nsa bunun zaten \u00f6yle olamayaca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nsel yarg\u0131s\u0131n\u0131n pay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemezdi. Ancak T\u00fcrkiye gibi teorik darl\u0131\u011f\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 toplumlarda, ele\u015ftirel bak\u0131\u015f\u0131n yoklu\u011fu, anlamland\u0131rma ve ili\u015fkilendirmede ya\u015fanan sorunlar\u0131n b\u00f6ylesi bir kap\u0131y\u0131 aralamamas\u0131 i\u00e7in bir neden yoktu.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Bu tutum kendi olamam\u0131\u015f bireylerin say\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ok fazlas\u0131yla art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Her durumda yok say\u0131lan bu durum parti taban\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc at\u0131l ve i\u015flevsiz k\u0131labilmi\u015fti.<\/div>\n
Teorik yetersizli\u011fin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sorunlar bir g\u00fcn mutlaka kap\u0131y\u0131 \u00e7alacak, i\u015flevsel olmayan okumalar\u0131n i\u00e7i kof bu varolu\u015f halinin, aidiyet ve ba\u011flanman\u0131n i\u00e7eri\u011fini peki\u015ftirip, bireyi yap\u0131n\u0131n basit bir ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 haline getirecekti.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Farkl\u0131 sol siyasetten insanlar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde bug\u00fcn de bu sorunlu durumun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum<\/div>\n
Liderlerinin, bas\u0131nda, televizyon kanallar\u0131nda ya da ba\u015fka ortamlarda anlatt\u0131klar\u0131, ne dedi\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, daha \u00e7ok bireyin i\u00e7 gerilimlerine kar\u015f\u0131l\u0131k d\u00fc\u015febiliyor, benzer bi\u00e7imde birey, \u00e7o\u011fu zaman siyasete, teorik, ideolojik olandan daha \u00e7ok, politik psikyatrinin konusu olabilecek nedenlerle y\u00f6n verdi\u011fi bir aidiyet ve ba\u011flanman\u0131n nesnesi konumuna s\u00fcr\u00fcklenebiliyor.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Leninizm’in kaba yorumlar\u0131na \u00e7anak tutan, Mao’ya Stalin’e fit olabilen solun, kuramsal olanla aras\u0131nda hep bir mesafe var ola gelmi\u015f ve bu mesafe zamanla k\u0131salmak yerine tersinden \u00e7ok daha fazla uzayabilmi\u015f, g\u00fcncel siyasetin hay huyu i\u00e7inde teorik olana ilgi neredeyse k\u00fc\u00e7\u00fcmsenir bir hale bile gelebilmi\u015ftir<\/div>\n<\/div>\n
\n
Bu ve benzeri nedenle \u00c7ulhao\u011flu’nun bu kitab\u0131na bakarken ilk sayfas\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131mda kitapla aramda belirli bir mesafeyi koyarak, belirleyici olabilecek \u00f6nsel hi\u00e7 bir psikolojik girdiye izin vermemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Kitapla ilgili \u015funu s\u00f6ylemek abart\u0131 olmayacakt\u0131r. Bu kitap yaln\u0131zca okunmas\u0131 de\u011fil, \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmas\u0131 gereken bir kitapt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7erik olarak \u00e7ok dolu olmakla birlikte, dil a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece yetkin ve derdini \u00e7ok iyi anlatabilmi\u015f bir kitapt\u0131r. Kitab\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ve buna dair ortaya konulabilecek d\u00fc\u015f\u00fcnceleri burada aktarmak m\u00fcmk\u00fcn olmasa da tad\u0131ml\u0131k d\u00fczeyde kimi saptamalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerimle birlikte aktarabilirim.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Solcu, sosyalist, devrimci olmak ku\u015fkusuz de\u011ferlidir ancak kitab\u0131n ilk giri\u015finde \u00c7ulhao\u011flu’nun s\u00f6yledi\u011fi gibi ”solcu sosyalist devrimci oldu\u011funu s\u00f6yleyen herhangi birinin marxistli\u011fi tart\u0131\u015fma konusu yap\u0131lm\u0131yordu” yakla\u015f\u0131k 9 sayfay\u0131 bulan giri\u015f yaz\u0131s\u0131 bana g\u00f6re kitab\u0131n di\u011fer b\u00f6l\u00fcmleri kadar de\u011ferlidir.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Elimdeki bu kitap ku\u015fkusuz bir roman ya da \u015fiir kitab\u0131 de\u011fildi. \u00d6yle olsayd\u0131 s\u00f6z konusu ihtiyatl\u0131 tutumum abart\u0131 say\u0131labilir idi, ancak \u00c7ulhao\u011flu olduk\u00e7a \u00e7etrefil bir konuyu, Marxizm’i ve Marxizm’in liberal yorumlar\u0131n\u0131 konu ediniyordu.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Marxizm oldum olas\u0131 kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan en zorlu sayd\u0131\u011f\u0131m konular\u0131n ba\u015f\u0131nda yer al\u0131rken bir de bunun liberal yorumlar\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmenin g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilmekle birlikte dikkatimi \u00e7eken \u015fey hep \u015fu olmu\u015ftu:<\/div>\n
Ailem muhafazakar olmamakla birlikte dine ba\u011fl\u0131 insanlard\u0131 evimizde bir sand\u0131k i\u00e7inde Kuran\u0131 Kerim kitab\u0131 vard\u0131. O kitab\u0131 hayatlar\u0131 boyunca ne okudular ne de anlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar ama ona hep inand\u0131lar ve hi\u00e7 toz kondurmad\u0131lar.<\/div>\n<\/div>\n
\n
T\u00fcrkiye solunun Marxizim’le ili\u015fkisi, bu a\u00e7\u0131dan bana hep ebeveynlerimin kutsal kitapla aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi an\u0131msatm\u0131\u015ft\u0131. Ancak arada bir fark var, Marxizm kutsal de\u011fildi, belki de bu nedenle sol i\u00e7in Marxizm, \u00c7ulhao\u011flu’nun belirtti\u011fi gibi \u00f6nce solun ”m\u00fcsellem kaziyesi” olmu\u015f, ard\u0131ndan araya mesafe koymu\u015f, zamanla onu inkar noktas\u0131na kadar gidebilmi\u015fti.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Dikkatimi \u00e7eken bir ba\u015fka boyut ise \u015fu olmu\u015ftur: Tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m bir \u00e7ok solcu sosyalist insan ” Mao’nun Stalin’in ya da Lenin’in ne dediklerine \u00e7ok \u00f6nem vermi\u015f, fakat t\u00fcm bunlara esin olan ve insanl\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcnsel birikimi, kayna\u011f\u0131 say\u0131lan Marxizm’e bir \u00e7e\u015fit \u00fcvey evlat g\u00f6z\u00fcyle bakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n
Marxizm hep ortada duran bitimsiz bir benzin istasyonuydu fakat sol burada nedense hep yandan ge\u00e7erek, enerjisini Mao’dan Stalin’den Lenin’in \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f yorumlar\u0131ndan almay\u0131 tercih etmi\u015ftir.<\/div>\n<\/div>\n
\n
Burada \u00c7ulhao\u011flu’nun g\u00fczel bir benzetmesini hat\u0131rlatmak isterim ”Marxizm bir t\u0131p bilimi ise Leninizm bu t\u0131p biliminin \u00fcretti\u011fi bir a\u015f\u0131d\u0131r”<\/div>\n
Klasik bir ele\u015ftiri say\u0131lsa da \u015fablonculuk T\u00fcrkiye soluna musallat olan bir hastal\u0131kt\u0131r. Peki. Bu hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7an \u015fey nedir?<\/div>\n<\/div>\n
\n
Bu soruya yine \u00c7ulhao\u011flu’nun tespiti ile yan\u0131t vermek m\u00fcmk\u00fcn. Kitab\u0131n Marxizm de sorunlu alan tan\u0131mlamalar\u0131, b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde okuma talihsizlikleri konusunda \u00e7arp\u0131c\u0131 buldu\u011fum tespitlerde bulunuyor. Burada bu tespitleri uzun uzun aktarmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum fakat k\u0131saca \u015funu payla\u015fabilirim<\/div>\n<\/div>\n
\n
”Marx’\u0131n soyut d\u00fczeyde ele ald\u0131\u011f\u0131 eserleri yeniden soyutlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak, somut say\u0131labilecek eserleri de yeniden somutlayarak ele almak tam bir verimsizlikle sonu\u00e7lanabilir.” Bu kitap hakk\u0131nda ne yazarsam yazay\u0131m yetersiz kalaca\u011f\u0131n\u0131 biliyorum. Bu nedenle bu kitab\u0131 yaln\u0131zca Marx izm’e ilgi duyanlara de\u011fil, bununla birlikte solun, “bize ne oldu, bize ne oluyor?” Sorular\u0131na yan\u0131t arayanlara derin ve \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc bir bak\u0131\u015f\u0131n, de\u011ferli ip u\u00e7lar\u0131n\u0131 veriyor.<\/div>\n
\"\"<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu kitab\u0131n ilk bask\u0131s\u0131 Eyl\u00fcl 1997 y\u0131l\u0131nda Sarmal yay\u0131nevi taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131 ve \u00e7\u0131kar \u00e7\u0131kmaz hi\u00e7 zaman kaybetmeden al\u0131p okumaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m. O d\u00f6nem kendime biraz ihtiyatl\u0131 ve dengeli olmam gerekti\u011fini i\u00e7ten i\u00e7e hep sal\u0131k vermi\u015ftim. Bunun nedeni ayn\u0131 y\u0131llarda \u00e7evremde solcu olduklar\u0131na inand\u0131\u011f\u0131m kimi insanlar\u0131n hayranl\u0131k duyduklar\u0131 bir yazar\u0131n kitab\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda daha okumadan yazar\u0131na duyduklar\u0131 g\u00fcvenle […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":989181,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1413,3407],"tags":[4068],"class_list":["post-53283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-felsefe","category-iktisat","tag-ortada-marksizm-var-yandan-gec"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53283","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53283"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53283\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/media\/989181"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53283"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53283"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53283"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}