E\u015fi Sabahattin Ali\u2019yi son derece ku\u015fkulu bir cinayet sonucunda yitiren Aliye Ali, eski dost,
\nyeni bakan Samet A\u011fao\u011flu\u2019nu 1950\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda makam\u0131nda bir ka\u00e7 kez ziyaret etmi\u015ftir.
\nBunun nedeni, \u00f6ncelikle, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu \u00e7ok \u00e7etin ekonomik ko\u015fullarda k\u0131z\u0131yla birlikte ayakta kalmas\u0131n\u0131n d\u00fczenli bir i\u015fe ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rmesidir. Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 da alabildi\u011fine zor yollardan, do\u011frudan ya\u015fayarak kazanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nYazar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc hemen izleyen g\u00fcnlerde, \u00f6nce, Onun alacaklar\u0131n\u0131 tahsile \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, her defas\u0131nda \u201c daha fazla\u201d oldu\u011fu s\u00f6ylenen bor\u00e7lar y\u00fcz\u00fcnden bu giri\u015fimi sonu\u00e7suz kalm\u0131\u015ft\u0131r.
\nHi\u00e7bir rop\u00f6rtaj\u0131nda, kap\u0131s\u0131nda bir ka\u00e7 kez de icra memurlar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemeyi \u201c nedense\u201d unutmaz. Kendisine duygusal olarak belli ki \u00e7ok zor gelen bu s\u00fcre\u00e7te, Sabahattin Ali\u2019nin zenginli\u011fiyle bilinen k\u00fct\u00fcphanesini bile g\u00f6zden \u00e7\u0131kartm\u0131\u015ft\u0131r.
\nYaz\u0131k ki bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc son derece ender bulunan bu de\u011ferli kitaplar\u0131 da farkl\u0131 al\u0131c\u0131lara par\u00e7a par\u00e7a satmak zorunda kalm\u0131\u015f, maddi a\u00e7\u0131dan beklentilerini de tam kar\u015f\u0131layamam\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u0130\u015fte bu noktada \u201c ya\u015fam m\u00fccadelesi\u201d kapsam\u0131nda, ge\u00e7mi\u015fte giysilerini diktirdi\u011fi terzinin yan\u0131ndaki \u00e7\u0131rakl\u0131\u011f\u0131 ile e\u015finin daktilosunda kendi kendine edindi\u011fi on parmak yazma becerisini de belirtmek gerekir.
\nK\u0131saca ge\u00e7inmek u\u011fruna akla gelen yollar\u0131n hepsi denenip t\u00fcketildikten sonra, A\u011fao\u011flu\u2019na \u00e7aresizlikten ba\u015fvuruldu\u011fu bellidir.
\n\u00c7ekingen tutumunun gerek\u00e7elerini anlayabilmek i\u00e7in Aliye han\u0131m\u0131n de\u011fer sistemi hakk\u0131nda baz\u0131 temel bilgilere sahip olmak gerekir. S\u00f6z gelimi ne zaman o d\u00f6nemde \u00e7ekti\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131lardan dem vurulacak olsa ilkeleri ve \u00f6ncelikleri bak\u0131m\u0131ndan, konuyu, araya giren y\u0131llardan asla etkilenmeden ve hi\u00e7 de\u011fi\u015ftirmeden de\u011ferlendirdi\u011fi hep dikkati \u00e7ekmi\u015ftir.\u201c
\nKimseye avu\u00e7 a\u00e7mad\u0131k. An\u0131s\u0131n\u0131 lekeleyecek bir davran\u0131\u015fta bulunmad\u0131k. Ac\u0131 \u00e7ektik ama yak\u0131nmad\u0131k\u201d
\nElimizdeki bu ve benzeri ipu\u00e7lar\u0131, kendisine cesaret veren baz\u0131 vaadler olmasayd\u0131, bakanla g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin asl\u0131nda hi\u00e7 ger\u00e7ekle\u015fmeyebilece\u011fini g\u00f6stermektedir.
\nNitekim Samet A\u011fao\u011flu\u2019na te\u015fekk\u00fcr etmekle yetinen Aliye Ali\u2019nin tersine, bakan\u0131n kendisi, y\u0131llar sonra yay\u0131nlanan an\u0131lar\u0131nda, o y\u00fcreklendirici s\u0131rr\u0131n ne oldu\u011funu, dolayl\u0131 da olsa a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r.
\nAktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re,1934 y\u0131l\u0131nda, Sabahattin Ali, A\u011fao\u011flu\u2019na g\u00fclerek, sosyalizm ya da kom\u00fcnizm geldi\u011finde,
\nonun gibilerin ya\u015fat\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 pek sanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015f.
\nSamet A\u011fao\u011flu da yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re buna hi\u00e7 k\u0131r\u0131l\u0131p k\u0131zmam\u0131\u015f \u00e7\u00fcnk\u00fc zaten taban tabana kar\u015f\u0131t tezleri savunan iki ayd\u0131n olarak, aralar\u0131nda hem olgunlukla yap\u0131lan ciddi tart\u0131\u015fmalar hem de b\u00f6yle \u015faka yollu tehditler hi\u00e7 eksik olmazm\u0131\u015f.
\nO, \u00e7ok \u00f6nemli dakikalar\u0131 \u00f6ncekilerden ay\u0131ran ise A\u011fao\u011flu\u2019nun bu kez, g\u00fcl\u00fcp ge\u00e7mek yerine \u201c buna pek ihtimal vermiyorum ama senin ba\u015f\u0131na bir \u015fey gelirse, e\u015fin Aliye han\u0131m, bana gelmekten hi\u00e7bir zaman \u00e7ekinmesin\u201d demesiymi\u015f. ( Bkz. Samet A\u011fao\u011flu, Siy\u00e2si G\u00fcnl\u00fck)
\nGer\u00e7ekten de yasal bir s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lm\u0131\u015f gibi, gere\u011fi sadakatle yerine getirilmi\u015f bu ifade sonucunda
\nAliye han\u0131m \u00f6nce Ba\u015fbakanl\u0131k Murakabe Heyetinde, oradaki i\u015fine bir bahaneyle son verilse de Devlet \u0130statistik Enstit\u00fcs\u00fcnde i\u015f bulabilmi\u015ftir. Ald\u0131\u011f\u0131 destekten daima minnetle s\u00f6z eden Aliye Ali, a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda yine de ikinci gidi\u015finde g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcde ise n\u00e2zik ama so\u011fuk bir davran\u0131\u015fla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmekten kendisini alamam\u0131\u015ft\u0131r. Bir bak\u0131ma \u201c s\u00f6z\u00fcm\u00fc tutaca\u011f\u0131m ama uzun durun\u201d mesaj\u0131 verildi\u011fi yolundaki yorumu, sonraki olaylar taraf\u0131ndan da do\u011frulanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nS\u00f6z gelimi bu, ikili aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen son g\u00f6r\u00fc\u015fme olmu\u015ftur. Oysa do\u011fal \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlayamadan, bu topraklara dair da\u011farc\u0131\u011f\u0131ndaki nice \u00f6yk\u00fcy\u00fc anlatamadan can\u0131na kast edilmi\u015f bir arkada\u015f\u0131n ailesini hi\u00e7 aramamak belli ki A\u011fao\u011flu\u2019nun tipik davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir.
\nKald\u0131 ki Sabahattin Ali\u2019nin d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bilerek onunla yak\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131, gere\u011finde e\u015fine sahip \u00e7\u0131kma s\u00f6z\u00fcn\u00fc de, kimse kendisinden istemeden verdi\u011fi bir ger\u00e7ektir.
\nOysa \u015fimdi destek sunarken izledi\u011fi yol, ancak i\u015flevsel ama uzak olarak nitelenebilir. Tutumunun en belirleyici \u00f6zelli\u011fi, yard\u0131m\u0131n\u0131n \u201c bal\u0131k tutmay\u0131 \u00f6\u011fretmek\u201d t\u00fcr\u00fcnden kendini yeniden yeniden \u00fcretebilmesi ama T\u00fcrkiye\u2019nin yeni bakan\u0131n\u0131n Ali ailesiyle tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pek sezdirmemesidir. B\u00f6yle bir durumda bunun nedenini sorgulamak hem akl\u0131n i\u015fleyi\u015finin do\u011fal sonucudur, hem de olaylar\u0131n ana hatlar\u0131yla ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in son derece gereklidir. Her \u015feyden \u00f6nce konu, asl\u0131nda Samet A\u011fao\u011flunun olumlu ama temkinli yakla\u015f\u0131m\u0131 da olmay\u0131p davran\u0131\u015f\u0131ndaki ikili e\u011filimin nedenleri \u00fczerinden daha kapsaml\u0131, daha toplumsal ger\u00e7eklere ula\u015fma umududur.
\nNe de olsa burada, her hangi birinden de\u011fil, Cumhuriyet tarihinin en keskin politik k\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, \u00fclkeyi y\u00f6neten ekibin en \u00fcst d\u00fczeydeki belirli bir isminden s\u00f6z ediyoruz. Bunun anlam\u0131, kendisinin a\u00e7\u0131k ya da gizli pek \u00e7ok \u00f6nemli bilgiye eri\u015fim g\u00fcc\u00fcnde oldu\u011fudur. Ger\u00e7i tavr\u0131ndaki karars\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, benzer durumlarda s\u0131kl\u0131kla g\u00f6zlenen bir dizi sosyo- psikolojik etkenden kaynaklanabilece\u011fi s\u00f6ylenebilir.
\nBir ba\u015fka anlat\u0131mla bu geri \u00e7ekilme, ayd\u0131nlar\u0131n, kar\u015f\u0131t siyasal kadrolar, \u00f6zellikle de taban g\u00f6z\u00fcnde \u00fcstlendikleri \u201c kanaat \u00f6nderi\u201d kimli\u011finin zorunlu sonucu da olabilir.
\nGer\u00e7ekten de ister Sabahattin Ali gibi \u00f6rg\u00fcts\u00fcz ister Samet A\u011fao\u011flu gibi \u00f6rg\u00fctl\u00fc olsun, belli bir taban taraf\u0131ndan atfedilen \u201c simge\u201d rol\u00fcn\u00fcn, ki\u015filer \u00fczerindeki bask\u0131n etkisi asla k\u00fc\u00e7\u00fcmsenemez.
\n\u0130deolojik kurmaylara duyulan hayranl\u0131k, genellikle, onlar\u0131 denetim alt\u0131na almaya kadar varan bir dizi zorlu beklentiyle bir arada bulunur.
\nDolay\u0131s\u0131yla onlar\u0131n arkada\u015fl\u0131k ili\u015fkileri de, herhangi bir \u00f6zel ya\u015fam konusu gibi alg\u0131lanmaz. B\u00f6yle ba\u015flasa bile, k\u0131sa s\u00fcrede, tabandaki kadrolar\u0131n, kendi kurmaylar\u0131n\u0131 g\u00fcvenilir bulup bulmamalar\u0131yla ilgili pek karma\u015f\u0131k bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr.
\nS\u00f6z\u00fcn \u00f6z\u00fc, madem ki insan, biyolojik oldu\u011fu kadar da k\u00fclt\u00fcrel ve toplumsal bir canl\u0131d\u0131r; \u00f6yleyse t\u00fcrde\u015flerinin yergisiyle \u00f6vg\u00fcs\u00fc, davran\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinde hep belirleyici bir etkiye sahip olacakt\u0131r.
\nBu konuda Samet A\u011fao\u011flu\u2019nun istisna olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in en k\u00fc\u00e7\u00fck bir neden yoktur. Ki\u015fisel planda g\u00f6zlenenlerin art\u0131k as\u0131l \u00f6nemi, T\u00fcrk siyasal ya\u015fam\u0131 ile yak\u0131n tarihini k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte yans\u0131tan iyi birer g\u00f6sterge olabilecekleri say\u0131lt\u0131s\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.
\nNitekim, eski bakan\u0131n 1982\u2019deki \u00f6l\u00fcm\u00fcnden tam on y\u0131l sonra 1992\u2019de yay\u0131nlanan Siy\u00e2s\u00ee G\u00fcnl\u00fck ba\u015fl\u0131kl\u0131 g\u00fcncesi, bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6stermektedir. Buradaki sat\u0131rlar, Sabahattin Ali cinayetinin derin ve karma\u015f\u0131k bir arka plan\u0131 oldu\u011funu, d\u00f6nemin pek \u00e7ok yetkilisi gibi A\u011fao\u011flu\u2019nun da bundan ( dolayl\u0131 da olsa) b\u00fcsb\u00fct\u00fcn habersiz kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. \u015eu a\u015famada bu iddiay\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in g\u00fcncenin 14. Ocak. 1949 tarihli notunu aktarmakla yetinilebilir.
\nHaz\u0131rl\u0131k niteli\u011finde verilen \u00f6n bilgilere g\u00f6re A\u011fao\u011flu, yazar\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc gazetelerden okumu\u015f ve hemen daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgilere ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r da…
\n\u201c D\u00fcn Menderes, Sabahattin Ali\u2019nin h\u00fck\u00fbmet taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, hadisenin on g\u00fcn kadar evvel oldu\u011funu
\n( verilen tarih do\u011fruysa, on ay \u00f6nce olmas\u0131 gerek) h\u00fckumetin, bu i\u015fi nas\u0131l meydana \u00e7\u0131kartaca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011fn\u00fc, e\u011fer ge\u00e7mi\u015fte otuz \u00fc\u00e7 ki\u015finin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi hadisesi olmasayd\u0131, meydana \u00e7\u0131kartmamak yolunu tutacaklar\u0131n\u0131 fakat buna imk\u00e2n bulamad\u0131klar\u0131n\u0131, bunun i\u00e7in hadiseye gazetede yaz\u0131lan \u015fekli verdiklerini anlatt\u0131. A\u00e7\u0131lan yolun fena oldu\u011funu s\u00f6yledim. Do\u011fru, in\u015fallah bununla ebediyyen kapan\u0131r cevab\u0131n\u0131 verdi ( Siyasal G\u00fcnl\u00fckten aktaran: Seveng\u00fcl S\u00f6nmez, Adan Zye Sabahattin Ali s: 23)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
E\u015fi Sabahattin Ali\u2019yi son derece ku\u015fkulu bir cinayet sonucunda yitiren Aliye Ali, eski dost, yeni bakan Samet A\u011fao\u011flu\u2019nu 1950\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda makam\u0131nda bir ka\u00e7 kez ziyaret etmi\u015ftir. Bunun nedeni, \u00f6ncelikle, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu \u00e7ok \u00e7etin ekonomik ko\u015fullarda k\u0131z\u0131yla birlikte ayakta kalmas\u0131n\u0131n d\u00fczenli bir i\u015fe ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6rmesidir. Fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131 da alabildi\u011fine zor yollardan, do\u011frudan ya\u015fayarak kazanm\u0131\u015ft\u0131r. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":51797,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1390,1391],"tags":[3386,3385],"class_list":["post-51796","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-edebiyat","category-sanat","tag-aliye-ali","tag-sabahattin-ali"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51796","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51796"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51796\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51797"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51796"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51796"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51796"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}