{"id":50604,"date":"2024-02-03T00:40:46","date_gmt":"2024-02-02T21:40:46","guid":{"rendered":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/?p=50604"},"modified":"2024-02-18T21:58:57","modified_gmt":"2024-02-18T18:58:57","slug":"neandertaller-ile-45-000-yil-once-kuzeyde-yan-yana-yasadik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/arkeoloji\/neandertaller-ile-45-000-yil-once-kuzeyde-yan-yana-yasadik\/","title":{"rendered":"Neandertaller ile 45.000 Y\u0131l \u00d6nce Kuzeyde Yan Yana Ya\u015fad\u0131k"},"content":{"rendered":"

Modern insanlar 45.000 y\u0131l \u00f6nce Kuzey Avrupa\u2019ya ula\u015ft\u0131 ve burada Neandertaller ile birka\u00e7 bin y\u0131l boyunca birlikte ya\u015fad\u0131.<\/p>\n

\"\"
Ranis\u2019te 8 metre derinlikteki LRJ katmanlar\u0131n\u0131 kazmak olduk\u00e7a zordu ve \u00e7ukuru desteklemek i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir iskele gerekiyordu. C: Marcel Weiss<\/mark><\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Almanya\u2019daki bir arkeolojik alanda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan kemik par\u00e7alar\u0131n\u0131n genetik analizi, modern insanlar\u0131n (Homo sapiens) 45.000 y\u0131l \u00f6nce Kuzey Avrupa\u2019ya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Neandertallerin nesli t\u00fckenmeden \u00f6nce birka\u00e7 bin y\u0131l boyunca ayn\u0131 b\u00f6lgede var oldu\u011funu kesin olarak g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Bulgular, yongalanm\u0131\u015f yaprak \u015feklindeki ta\u015f alet b\u0131\u00e7aklar\u0131yla tan\u0131nan Ranis (Almanya) yak\u0131nlar\u0131ndaki b\u00f6lgenin, kuzey orta ve kuzeybat\u0131 Avrupa\u2019daki modern insan Ta\u015f Devri k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn do\u011frulanm\u0131\u015f en eski yerleri aras\u0131nda oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n

Homo sapiens ve Homo neanderthalensis\u2019in yan yana ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na dair kan\u0131tlar, iki t\u00fcr\u00fcn zaman zaman kendi aralar\u0131nda \u00e7iftle\u015fti\u011fini g\u00f6steren genomik kan\u0131tlarla tutarl\u0131. Bu ayn\u0131 zamanda Avrupa ve Asya\u2019n\u0131n yakla\u015f\u0131k 50.000 y\u0131l \u00f6nce modern insanlar taraf\u0131ndan iskan edilmesinin, 500.000 y\u0131ldan fazla bir s\u00fcredir bu b\u00f6lgede ya\u015fayan Neandertallerin yok olu\u015funa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesini de besliyor.<\/p>\n

Ranis\u2019teki yaprak bi\u00e7imli u\u00e7lar olarak adland\u0131r\u0131lan ta\u015f b\u0131\u00e7aklar, Moravya, Polonya, Almanya ve Birle\u015fik Krall\u0131k\u2019taki \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerde bulunan ta\u015f aletlere benziyor. Ayn\u0131 k\u00fclt\u00fcr taraf\u0131ndan \u00fcretildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bu aletlere Lincombian-Ranisian-Jerzmanowician (LRJ) k\u00fclt\u00fcr\u00fc veya tekno-kompleksi ad\u0131 veriliyor. \u00d6nceki tarihlendirme nedeniyle Ranis b\u00f6lgesinin 40.000 ya\u015f\u0131nda veya daha eski oldu\u011fu biliniyordu, ancak aletleri kimin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren tan\u0131nabilir kemikler olmad\u0131\u011f\u0131ndan bunlar\u0131n Neandertallerin mi yoksa Homo sapiens\u2019in \u00fcr\u00fcn\u00fc m\u00fc oldu\u011fu belli de\u011fildi.<\/p>\n

Makalenin yazarlar\u0131ndan biri olan Elena Zavala, \u201cYeni bulgular, Homo sapiens\u2019in bu teknolojiyi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Homo sapiens\u2019in 45.000 y\u0131l \u00f6nceki bu zaman diliminde bu kadar kuzeyde oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Yani bunlar Avrupa\u2019daki en eski Homo sapiensler aras\u0131ndayd\u0131\u201d diyor.<\/p>\n

\"\"
Ranis\u2019teki yeni kaz\u0131lardan elde edilen insan kemi\u011fi par\u00e7as\u0131. C: Tim Sch\u00fcler<\/mark><\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Profes\u00f6r Jean-Jacque Hublin, \u201cRanis ma\u011faras\u0131 alan\u0131, Homo sapiens\u2019in Avrupa\u2019n\u0131n y\u00fcksek enlemlerine ilk yay\u0131l\u0131m\u0131na dair kan\u0131t sa\u011fl\u0131yor. Neandertaller taraf\u0131ndan \u00fcretildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen ta\u015f eserlerin asl\u0131nda erken Homo sapiens alet tak\u0131m\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.\u201d diyor.<\/p>\n

\u201cBu, d\u00f6neme ili\u015fkin \u00f6nceki bilgilerimizi temelden de\u011fi\u015ftiriyor: Homo sapiens, Neandertallerin g\u00fcneybat\u0131 Avrupa\u2019da ortadan kaybolmas\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce kuzeybat\u0131 Avrupa\u2019ya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131.\u201d<\/p>\n

Anne taraf\u0131ndan akrabalara ait kemikler mi?<\/strong><\/p>\n

Zavala, Ranis\u2019te 2016 ile 2022 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yap\u0131lan yeni ve daha derin kaz\u0131lardan ve 1930\u2019lardaki daha \u00f6nceki kaz\u0131lardan elde edilen hominid kemik par\u00e7alar\u0131n\u0131n genetik analizini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Antik kemiklerdeki DNA olduk\u00e7a par\u00e7alanm\u0131\u015f oldu\u011fundan, tamam\u0131 yaln\u0131zca anneden miras al\u0131nan mitokondriyal DNA (mtDNA) olan DNA\u2019y\u0131 izole etmek ve dizilemek i\u00e7in \u00f6zel teknikler kulland\u0131.<\/p>\n

\u201c\u0130skelet par\u00e7alar\u0131n\u0131n Homo sapiens\u2019e ait oldu\u011funu do\u011frulad\u0131k. \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde, birka\u00e7 par\u00e7a ayn\u0131 mitokondriyal DNA dizisini payla\u015f\u0131yordu; hatta farkl\u0131 kaz\u0131lardan elde edilen par\u00e7alar bile. Bu durum, par\u00e7alar\u0131n ayn\u0131 ki\u015fiye veya anne taraf\u0131ndan akrabalar\u0131na ait oldu\u011funu g\u00f6steriyor ve bu yeni buluntular\u0131 onlarca y\u0131l \u00f6ncesine ait olan bulgularla ili\u015fkilendiriyor.\u201d<\/p>\n

Kemik par\u00e7alar\u0131 ilk olarak, paleoproteomik ad\u0131 verilen bir alan olan kemik proteinlerinin analizi yoluyla, Coll\u00e8ge de France\u2019da doktora \u00f6\u011frencisi Dorothea Mylopotamitaki taraf\u0131ndan insana ait oldu\u011fu tan\u0131mland\u0131.<\/p>\n

Zavala, Ranis\u2019in mitokondriyal DNA dizilerini Avrupa\u2019daki di\u011fer Paleolitik b\u00f6lgelerdeki insan kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan elde edilen mtDNA dizileriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak, Avrupa \u00e7ap\u0131nda erken Homo sapiens\u2019in bir aile a\u011fac\u0131n\u0131 olu\u015fturmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Ranis\u2019te bulunan 13 kemik par\u00e7as\u0131n\u0131n biri hari\u00e7 hepsi birbirine olduk\u00e7a benziyordu ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde \u00c7ek Cumhuriyeti\u2019ndeki Zlat\u00fd k\u016f\u0148\u2019daki bir ma\u011farada ke\u015ffedilen 43.000 y\u0131ll\u0131k bir kad\u0131n kafatas\u0131ndaki mtDNA\u2019ya benziyordu. Farkl\u0131 g\u00f6z\u00fcken tek ki\u015fi \u0130talya\u2019dan bir ki\u015fiyle benzerdi.<\/p>\n

\"\"
Ranis\u2019te bulunan LRJ ta\u015f aletleri. C: Josephine Schubert, Museum Burg Ranis<\/mark><\/em><\/figcaption><\/figure>\n

Zavala, \u201cBu baz\u0131 sorular\u0131 g\u00fcndeme getiriyor: Bu tek bir pop\u00fclasyon muydu? Buradaki ili\u015fki ne olabilir? Ancak mitokondriyal DNA a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu, tarihin yaln\u0131zca bir y\u00fcz\u00fc. Bu sadece anne taraf\u0131. Bunu ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flayabilmemiz i\u00e7in n\u00fckleer DNA\u2019ya ihtiyac\u0131m\u0131z var.\u201d diyor.<\/p>\n

Orta ve \u00dcst Paleolitik aras\u0131nda bir ge\u00e7i\u015f alan\u0131<\/strong><\/p>\n

Zavala, uzun s\u00fcre boyunca g\u00f6m\u00fcl\u00fc kalm\u0131\u015f kemiklerde, kemik aletlerde ve \u00e7\u00f6keltilerde bulunan DNA\u2019n\u0131n analizinde uzman. Ranis kaz\u0131s\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli seviyelerindeki tortular \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli memelilerden DNA elde edildi, ancak hominidlerden hi\u00e7 elde edilemedi.<\/p>\n

Kemik par\u00e7alar\u0131n\u0131n morfolojik, izotopik ve proteomik analiziyle birle\u015ftirilen analiz, o d\u00f6nemdeki \u00e7evrenin ve binlerce y\u0131l boyunca ma\u011farada iskan eden hem insanlar\u0131n hem de hayvanlar\u0131n beslenme bi\u00e7iminin bir resmini \u00e7iziyor.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin ren geyi\u011fi, ma\u011fara ay\u0131s\u0131, y\u00fcnl\u00fc gergedan ve at kemiklerinin varl\u0131\u011f\u0131, bozk\u0131r tundras\u0131na \u00f6zg\u00fc ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Sibirya ve Kuzey \u0130skandinavya\u2019daki ko\u015fullara benzer so\u011fuk iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131 ve b\u00fcy\u00fck kara hayvanlar\u0131na dayal\u0131 bir insan beslenmesini g\u00f6steriyordu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ma\u011faran\u0131n \u00f6ncelikle k\u0131\u015f uykusuna yatan ma\u011fara ay\u0131lar\u0131 ve s\u0131rtlanlar taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, yaln\u0131zca periyodik olarak insan varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011fu sonucuna vard\u0131.<\/p>\n

Bu d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar, di\u011fer Lincombian-Ranisian-Jerzmanowician b\u00f6lgeleriyle e\u015fle\u015fiyor ve en iyi \u015fekilde \u00f6nc\u00fc Homo sapiens\u2019in k\u00fc\u00e7\u00fck, hareketli gruplar\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcreli amaca uygun ziyaretleriyle a\u00e7\u0131klan\u0131yor.<\/p>\n

\"\"
Ranis\u2019ten al\u0131nan 1000\u2019den fazla hayvan kemi\u011finin analizi, erken Homo sapiens\u2019in geyik le\u015flerini ve ayn\u0131 zamanda kurt dahil etoburlar\u0131n le\u015flerini i\u015fledi\u011fini g\u00f6sterdi. C: Geoff M. Smith<\/mark><\/em><\/figcaption><\/figure>\n

B\u00f6lgenin paleoiklim ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten Sarah Pederzani, \u201cBulgular, Avrasya\u2019ya da\u011f\u0131lm\u0131\u015f olan bu ilk Homo sapiens gruplar\u0131n\u0131n bile bu t\u00fcr sert iklim ko\u015fullar\u0131na uyum sa\u011flama kapasitesinin zaten oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Yak\u0131n zamana kadar so\u011fuk iklim ko\u015fullar\u0131na dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n birka\u00e7 bin y\u0131l sonras\u0131na kadar ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu, dolay\u0131s\u0131yla bu olduk\u00e7a etkileyici ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir sonu\u00e7.\u201d diyor.<\/p>\n

Ranis b\u00f6lgesi, ilk olarak 1932 ile 1938 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda kaz\u0131ld\u0131. Burada bulunan yaprak bi\u00e7imli u\u00e7lar, Orta Paleolitik d\u00f6nemin son y\u0131llar\u0131na (yakla\u015f\u0131k 300.000 ila 30.000 y\u0131l \u00f6nce) veya yakla\u015f\u0131k 50.000 y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan \u00dcst Paleolitik d\u00f6nemin ba\u015flang\u0131c\u0131na atfedildi.<\/p>\n

Ranis b\u00f6lgesinin LRJ tekno-kompleksi ve Neandertallerle ili\u015fkili ge\u00e7 Orta Paleolitik d\u00f6nemden Orta Avrupa\u2019daki modern insan \u00dcst Paleolitik d\u00f6nemine ge\u00e7i\u015fin anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem nedeniyle, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar arkeolojinin modern ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak b\u00f6lgeyi yeniden kazmaya karar verdi.<\/p>\n

Yeni kaz\u0131lar, y\u00fczeyin yakla\u015f\u0131k 8 metre alt\u0131ndaki ana kayaya kadar uzan\u0131yordu ve \u00f6nceki kaz\u0131y\u0131 durduran muhtemelen ma\u011fara tavan\u0131ndan d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir kayan\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7eriyordu. Hublin\u2019in ekibi burada \u00e7akmakta\u015f\u0131 aletlerden par\u00e7alar ve LRJ tekno-kompleksi ile tutarl\u0131 bir kuvarsit yonga ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n

Binlerce kemik par\u00e7as\u0131n\u0131n daha sonraki proteomik analizi, d\u00f6rd\u00fcn\u00fcn hominidlerden oldu\u011funu do\u011frulad\u0131. 1930\u2019lardaki kaz\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan kemik par\u00e7alar\u0131ndan dokuzu hominidlere aitti. Zavala\u2019n\u0131n DNA analizi, 13 kemik par\u00e7as\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n Homo sapiens\u2019ten geldi\u011fini do\u011frulad\u0131.<\/p>\n

Kuzey Avrupa\u2019n\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015f iskan tarihi<\/strong><\/p>\n

Ekip ayn\u0131 zamanda alan\u0131n kronolojisini yeniden olu\u015fturmak i\u00e7in farkl\u0131 katmanlardan insan ve hayvan kemiklerinin radyokarbon tarihlemesini ger\u00e7ekle\u015ftirdi; y\u00fczeylerinde insan modifikasyonlar\u0131n\u0131n izlerini ta\u015f\u0131yan ve tarihlerini ma\u011faradaki insan varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011flayan kemiklere odakland\u0131.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rman\u0131n yazarlar\u0131ndan Helen Fewlass, \u201cHem kaz\u0131 koleksiyonlar\u0131ndan elde edilen Homo sapiens kemiklerinin radyokarbon tarihleri, hem de yeni kaz\u0131n\u0131n LRJ katmanlar\u0131ndan elde edilen modifiye edilmi\u015f hayvan kemikleri aras\u0131nda \u00e7ok iyi bir uyum bulduk. Bu da insan kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ile LRJ aras\u0131nda \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011flant\u0131 olu\u015fturuyor.\u201d diyor.<\/p>\n

Kan\u0131tlar, Homo sapiens\u2019in 47.500 y\u0131l \u00f6ncesinden bu yana ara s\u0131ra bu b\u00f6lgede iskan etti\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\u201cRanis\u2019te elde edilen sonu\u00e7lar, Alplerin kuzeyindeki Avrupa\u2019n\u0131n kronolojisi ve yerle\u015fim tarihi hakk\u0131ndaki fikirlerimizi temelden de\u011fi\u015ftirdi.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Modern insanlar 45.000 y\u0131l \u00f6nce Kuzey Avrupa\u2019ya ula\u015ft\u0131 ve burada Neandertaller ile birka\u00e7 bin y\u0131l boyunca birlikte ya\u015fad\u0131. Ranis\u2019te 8 metre derinlikteki LRJ katmanlar\u0131n\u0131 kazmak olduk\u00e7a zordu ve \u00e7ukuru desteklemek i\u00e7in ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir iskele gerekiyordu. C: Marcel Weiss Almanya\u2019daki bir arkeolojik alanda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan kemik par\u00e7alar\u0131n\u0131n genetik analizi, modern insanlar\u0131n (Homo sapiens) 45.000 y\u0131l \u00f6nce […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":50606,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3711],"tags":[2531,2532,2541,2540,2537,2536,2538,2539],"class_list":["post-50604","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-arkeoloji","tag-45-000-yil-once","tag-arkeoloji","tag-birkac-bin-yil-boyunca-birlikte-yasadi","tag-genomik-kanitlarla-tutarli","tag-kuzey-avrupa","tag-modern-insan","tag-neandertaller","tag-tas-devri"],"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50604","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=50604"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/50604\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/media\/50606"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=50604"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=50604"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/imgazete.tr\/yalova-cinarcik\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=50604"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}