Her gün birçok TV kanalında tüm gün kadın erkek ilişkilerinin ailelerin trajedilerini resmeden programlar izlemek zorunda kalıyoruz. Genellemeye doğru giden toplumun gerçekleri gibi sunulan değerlendirmeler çoğunlukla havada kalan gerçeklikten uzaklaştıran popülist söylemlerdir. Şurası bir gerçektir ki; Türkiye gibi dinamik nüfusa sahip, çok katmanlı kültürel yapıya sahip ülkelerde toplumsal sorunların hukuk ve eğitim ile kısa sürede çözümü zordur. Bunu bir kenara koyarak tabloya bir başka açıdan bakacak olursak; Post-modern çağın insana sunduğu sınırsız teknoloji imkanları, internette iletişim odaları, arkadaşlık ve evlilik siteleri, erişim olanakları ve pek çok görünürlüğe teşhire dayalı akıl çelici seçenekler artık kadın erkek ilişkilerinde de belirleyici rol üstlenen güce sahip. İnsanlar da neredeyse tek kullanımlık atılan ürünler gibi. İlişkiler çıkmaza girdiğinde kolayca son verilip yeni seçeneklerin arayışı gitgide daha çok kabul görür oldu.

Timothy Bewes, “Cynicism and Posmodernity” ve “Cultural Capitalism” adlı kitaplarında bu durumu “anlamın yok olduğu ya da anlamlı sözlerin olanaksızlaştığı bir topluma doğru gidiş” olarak tanımlıyor. Bunun adını da kapitalizmin insanlar arası ilişkilerde yarattığı tahribatı tanımlamak için “Thingification/Şeyleşme ya da Özneleşme” olarak koyuyor. Bewes, özneleşme tanımlaması üzerinden genel olarak “Tüm insan ürünlerinin ve bireylerin nicel bakımdan birbiriyle karşılaştırılabilir mallara/eşyalara dönüştürülmesi; insanlar arasındaki nitel bağlantıların yok olması; özel yaşam ile kamu yaşamı arasındaki mesafe; kişisel sorumluluğun kaybı ve insanların, rasyonelleştirilmiş bir sistemin onlara yüklediği görevleri yerine getiren kimselere indirgemesi; bütün bunlar sonucunda kişiliğin uğradığı deformasyon, insani temasların yoksullaşması, dayanışmanın kaybolması, genel bir kabul gören sanat eseri ölçütlerinin yokluğu, evrensel yararcı ilke olarak  deney ; farklı yaşam alanlarının birbirlerinden ayrılması, özellikle de tüm diğerlerinden bağımsız bir unsur olarak düşünülen üretim süreçlerinin kurduğu tahakküm sonucu sahici kültürün kaybedilmesi” gibi bir tabloyu gözlerimizin önüne sererek tüm insanlığı uyarma çabası içine giriyor.

Tüm modern çağa ayak uydurma çabasındaki ülkelerde değişik suretlerde yaygınlaşmayı sürdüren bu paçozlaşma en çok da “sevgi aşk bağlılık evlilik ve bir ömür boyu bir arada dengeli yaşama iradesi gösterme” kavramlarına zarar veriyor. Bireyciliğin yalnızlaştırdığı ileri kapitalist bazı batı ülkelerinde gecelik partner bulma sitelerinde yalnızlığına teselli arayan insanlar öznelleşmenin kıskacında ihtiyaçlarına çareler üretmeye çalışırken, Paramount Pictures gibi dev film şirketleri Natali Portman ve Aston Kutcher oynadığı “No Strings Attached/ Bağlanmak Yok” filminde olduğu gibi özlem, kıskançlık, bağlanma, sevgiyle dokunma gibi insani duygu taşımadan her istediğin anda ve her ortamda ilişki kurabilme özgürlüğünü konu eden ve içgüdüsel dürtülere sınır çeken duygusal bağlılığın  insan beynindeki yazılımının silinmesini hedef alan filmleri piyasaya sürerek paçozlaşma olgusuna sırt vermekteler.

Kendi toplumumuza dönecek olursak kültürel olarak televizyon ve medya üzerinden beslenen büyük bir kitle var. Araştırma inceleme ve bilgi edinmeye yönelik yayınları okumaya yönelen kitlenin sayıca zayıflığı post-modern dönemin olumsuz unsurlarının insanı daha kolayca avucu içine almasına ve olayların gerçeklik boyutunu sağ duyuyla yargılayamamasına neden olmakta. Hatta iddia edebiliriz ki dizilerde, filmlerde ve gündüz kuşağı programlarında  çizgi dışı kadın erkek ilişkilerinin tüm örtülü yanlarının, çirkin olayların gündeme taşınması rol model olabilmekte ve ne yazık ki ya “bizden adam olmaz ne ahlaksız bir toplumuz” sonucunu hissettirerek öğrenilmiş çaresizlik ve kanıksama yaratmakta ya da gitgide aldatmaların çoğul çarpık birlikteliklerin, aşk adı altında insan hayatlarını yok etmenin yaygınlaşmasına kapı aralamaktadır. Tabanda sabahtan akşama değin bu programların başında hipnotize olmuş izleyen ciddi bir nüfus var. Üstelik izlenebilirliği ve etkiyi yükseltmek adına senaryolar gitgide daha da marjinalleşmekte.

Düne dönecek olursak Adile Naşit ve Münir Özkul’un “Bizim Aile, Neşeli Günler, Aile Şerefi, Çocuklarım, Aile Pansiyonu” gibi karıkoca tartışmalarına rağmen güçlü sevgi bağlarının resmedildiği filmlerden beslenen toplum uzunca bir süredir kadın erkek ilişkilerinin kirli yüzlerini ihaneti ve mücadeleleri cinayetleri izliyor. İşinden evine döndükten sonra ağırlıklı olarak tek eğlence ve bilgi kaynağı televizyon olan bir toplumda izlenenlerin insanların bilinç altına hiçbir şey taşımadığını ve etkisiz olduğunu söylemek hayali bir iyimserlik olur elbette.

Sevgi neydi? sorusuna Timothy Bewes’in bahsettiği post modern çağın öznelleşme kavramını tanımamış bir nesil yani sevginin emek vermek, vefa ve sahiplenmek olduğunu bilen “Biz” dilinin ne olduğunu daha iyi özümsemiş olan şimdilerde tahminen 60- 80’li yaşlarda olan  kuşak daha güzel bir cevap verecektir sanırım. Ne yazık ki günümüzdeki bazı veriler kadın erkek ilişkilerinin, iletişim ve ortak beraberce bir yol yürüme iradesinin gitgide bozulduğunu gösteren rakamlar içeriyor. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2021 yılı boşanma rakamlarına göre, geçen yıl yaşanan boşanma rakamları Cumhuriyet tarihinin en yüksek oranını yakalarken, 2021 yılında 174 bin 85 çiftin boşandığı ifade ediliyor. Verilere göre, geçen yıl evlenen çiftlerin sayısı 2020’ye göre yüzde 15,02 artarak 561 bin 710’a çıktı. Geçen yıl boşanma sayısı da bir önceki yıla göre yüzde 27,46 artışla 174 bin 85’e yükseldi. 174 bin 85’e ulaşan boşanma sayıları Cumhuriyet tarihinin en yüksek oranını yakaladı. Boşanmaların yüzde 33,6’sı evliliğin ilk 5 yıllık döneminde, yüzde 20,9’u ise 6-10 yılında gerçekleşmiş. Tablo üzücü olduğu kadar düşündürücü…

Anayasamızda 4709 sayılı kanunun 17. maddesi “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41. Maddesi “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır” demekte. Anayasa’nın kurgusu içinde aile, öncelikle kamusal bir kurum. İki insan arasında serbest akitle kurulan bir özel hukuk ilişkisi olmaktan öte, devletin nüfus unsurunu oluşturan olan Türkiye toplumunun temeli olarak görülüyor. Bu sebeple korunması gereken bir kurum. Bu bağlamda medyanın, film ve reklam sektörünün ve dahi insan mühendisliği yapan diğer tüm yapıların önemli bir toplumsal gücü ve sorumluluğu olduğu konusunda vurgulama ve yaptırım gerekiyor.  Önemli bir kitle algısı yöneticisi olan kurumların toplumun huzuruna aileyi geliştirici, kadın-erkek dengesini genişletici, cinsiyet eşitliği ve modern dünyada iş-aile hayatının uyumunu arttırıcı üretimler sunması ve doğru bir dille aydınlatıcı bir üslup benimsemesine şiddetle ihtiyaç var. Bunun çözümü de belli; evlilik öncesi eğitimlerinin yasal zorunluluk haline getirilmesi ve etkili iletişim kültürünün kurumlar dernekler ve medya üzerinden yaygınlaştırılması. Yani sevgiye  ve değerlere emek  yatırımı yapılması.

Sessiz Ağıt
-Çok var ki üşüyoruz
ve hala bağlı ellerimiz-

Bir anne göğsü yahut
Baba omzundan uzak olmak
Nasıl büyütüyor ansızın çocukları

Terk edilmiş oyuncaklar gibi
Bırakıp umutlarını
Sessiz sedasız gidiyorlar
Yeni ıssız adaları olmak için hayatın

Kimi göç yollarında yalınayak
Kimi bir savaş enkazında
Vaktinden evvel büyümeye adanmış
Dalıp gidiyor uzaklara
Daha tanımadan renklerini dünyanın

Ah oyun evreninden koparılan çocuklar
Daha ağır bir yük var mı dünyada
Omuzlarınıza konan

Söyleyin
söyleyin bana var mı cevabı
Hangi çocuklar hangi uzak evleri özlüyor şimdi
Hangi çocuklar
Hangi

Bir taraftan bugün baba yadigarı bir ağabeyimi gördüm Gazeteci Yazar Mustafa Taner öğretmenimiz.
Yalova’mızın önemli değerlerinden. Bir de akşamdan kalma bir şiirim vardı araştırmam gereken.
Yazımı yazdım, bir de farkına vardım ki, Dünya Çocuk günü. Sağ olsun farkındalığımı sağlayan da
Kadın ve Güç Derneği başkanım sevgili Fatma Duman.
Emeği devam ediyor üzerimizde diye hissettim çocuk başlığında da,
kadın mücadelesinin annesinin, yeniden teşekkürler.
Evet kısa bir seçki olsun sevgili okur, hepsi harika şiirler;

Ağrı’da çocuk olmak
Ramazanda çocuk olmak
Evimizin, toprak damındaydım.
Abide mahallesinde,
bir ramazan günü
iftara on dakika var.
elim de, fındık içi kişmiş
Ezanı bekliyorum
Bir ara dalmış gitmiştim.
ve
Elimdekileri yemişim.
İftar topu patladığında
benim avuçlarım boştu…
Ramazanda, çocuk olmak
Bir hoştu…
Ağrıda Ramazanlar
daha hoş bereketli mi idi ?
dersiniz.
Ben çocuktum, hatırlamıyorum.
Özlemin ve merakımda
Ondan, Ağrım…
Mustafa Taner~

Cahit Sıtkı Tarancı – Çocukluk şiirinde daha başında tokadını nasıl yapıştırmış geri dönülmezliğe;
Affan Dede’ye para saydım,
Sattı bana çocukluğumu.
Artık ne yaşım var, ne adım;
Bilmiyorum kim olduğumu.
Hiçbir şey sorulmasın benden;
Haberim yok olan bitenden.

Bu bahar havası, bu bahçe;
Havuzda su şırıl şırıldır.
Uçurtmam bulutlardan yüce,
Zıpzıplarım pırıl pırıldır.
Ne güzel dönüyor çemberim;
Hiç bitmese horoz şekerim!

Orhan Veli Kanık – Bayram şiirinde ünlemi ne de yerinde kullanmış;
Kargalar, sakın anneme söylemeyin!
Bugün toplar atılırken evden kaçıp
Harbiye nezaretine gideceğim.
Söylemezseniz size macun alırım,
Simit alırım, horoz şekeri alırım;
Sizi kayık salıncağına bindiririm kargalar,
Bütün zıpzıplarımı size veririm.
Kargalar, ne olur anneme söylemeyin!

Edip Cansever sonra Manastırlı Hilmi Bey’e İkinci Mektubunda ne güzel işlemiş;
Yüzümden bir şeyler aktı aktı
İçim de menekşelendi Hilmi Bey
Gökyüzü gibi bir şey bu çocukluk
Hiçbir yere gitmiyor

Sunay Akın ne güzel anlatmış ve bir de Oyuncak Müzesi ile hatıralarımızda yer almışlığı vardır;

Ne zaman bir çocuk ölse
gözü evlerinde
annesinin kavurduğu
helvada
kalır

Yoksul bir çocuk görsem
yağmur altında üşüyen
köprü olmak geçer
hiç değilse
içimden

23 Nisan 1971 de yazmış galiba nam-ı diğer Can babamız bu şiiri.
Ben 4 aylıktım o tarihte. Sevgiyi ve öfkeyi ne harika işlemiş. Kestane fişeği ile şenlik fişekleri olarak
yedi renge bölmüş ve yağmayı da unutmamış rengarenk.

Öyle parçalandım ki ömrümde
Sevgiyle öfke arasında,
Sevgimi öfke vurdu
Öfkemi sevgi kaçırdı
İçim parçalandı arada

Bi de bi gün baktım gökyüzüne bir bayram gecesi
Bi kestane fişeği açmıştı yedi rengimden
Yağıyorum çocukların üstüne

Atila İlhan Mızıkacı Çocuk şiirinde, ne kadar dokunaklı korumaya çalışıyor çocukluğu ve sesleniyor;

Boynuna o yeşil fuları sarma çocuk
Gece trenlerine binme kaybolursun
Sokaklarda mızıka çalma çocuk
Vurulursun
Korkusu kalmış içimizde terkedilmiş çocukların
Yitik yüzlü fotoğraflar duruyor siyah-beyaz
Kırık bir vazo masanın ortasında
Yıkık dökük odada
Susuz ve çiçeksiz

Şiir deyince yurdumuzda anmadan edemeyeceğimiz Sevgili Nazım Hikmet var bir de.
Hatta zaman zaman şiir dili ile sohbet ettiğim.  Ustam diyeyim yine, çocuklar için talebin vardı,
unutmadık uğraşıyoruz halihazırda;
”çocuklar dünyayı alacak elimizden, ölümsüz ağaçlar dikecekler”
Verelim çocukluğa dünyayı.

Tüm sevgi çeşitleri içinde en temel sevgi kardeşlik sevgisidir. Kardeş sevgisi ile bir başka insana gösterilen sorumluluğu, ilgiyi, saygıyı, onu tanımayı, onun yaşamını sürdürmesini istemeyi öğrenir insan.

Kardeşlik sevgisi tüm insanları sevmektir ve tek kişiye ait olmaması en büyük özelliğidir.

Komşusunu, kardeşini sever gibi, kendini sever gibi severse tüm insanlıkla birleşme, dayanışma, paylaşma olur.

Eğer sevme yeteneğimi geliştirmişsem, (insan) kardeşlerimi sevmekten alamam kendimi.

Kardeş sevgisi, hepimizin bir ve aynı olduğu düşüncesine dayanır. Hüner, zekâ, bilgi farklılıkları tüm insanlardaki ortak insanlık özünün yanında önemsiz bir ayrıntıdır.

Eğer bir insana, dıştan düz bakışla bakacak olursak bizi birbirimizden ayıran farklılıkları görürüz. Ama özüne iner iç dünyasına ruhuna bakabilirsek kardeş olma gerçeğimizi buluruz.

Kardeşlik sevgisi eşitler arasındaki sevgidir. Ne var ki, gerçekte eşitler olarak dahi her zaman «eşit» değilizdir. İnsan olduğumuza göre hepimizin yardıma gereksinimi vardır. Bu gün bana, yarın sana…