mumya – İmgazete

İnsanlık Tarihinin Karanlık Yüzü: Sizi Vücudunuzun Derinliklerine Kadar Ürpertecek 10 Antik Mısır Uygulaması

Murat Kamböre — Sun, 25 Feb 2024 04:51:17 +0000

Eski Mısır, zengin bir bilgi, sanat ve mimariye sahip büyüleyici ve karmaşık bir medeniyetti. Mısır piramitleri gibi hala nasıl yapıldığı bilinmeyen birçok mucizevi yapıyı da günümüze miras bıraktı.
Buna rağmen, eski Mısırlıların bazı uygulamaları ve kuralları modern standartlara göre şok edici ve
tüyler ürperticiydi.

Bir ceza biçimi olan amputasyondan tanrıları yatıştırmak için hayvan kurban etmeye kadar eski Mısırlıların günümüz dünyasına kıyasla çok farklı bir yaşam tarzı vardı. Bunlardan en ilginç 5 tanesini sizin için sıraladık.

1. Mumyalayarak ölüleri öbür dünyaya hazırlıyorlardı.

Eski Mısır hakkında en çok bilinen geleneklerden biri, ölü kişiyi öbür dünyadaki yolculuğuna hazırlamak için yapılan mumyalamadır. Mısırlılar, ruhun sonsuzluğuna inanıyordu. Bu yüzden ölülerin yolculuğuna devam etmek için fiziksel bir bedene ihtiyacı olduğunu düşünüyorlardı.

Mumyalama yöntemi, beyin de dahil olmak üzere iç organların burun deliklerinden çıkarılmasını ve ardından vücudun bir tuz ve bitki karışımı ile kurutulmasını içeriyordu. Ceset daha sonra keten bandajlara sarılırdı ve bir mezara yerleştirilirdi.

Mumyalar genellikle mücevher ve mezar eşyalarıyla süslenirdi ve mezarlar, ölenlerin öbür dünyada kullanmaları için yiyecek ve diğer eşyalar ile doldurulurdu.

2. Kraliyet üyeleri arasındaki ensest evlilik geleneği

Eski Mısır’da kraliyet ailesi üyelerinin kardeşleri ve diğer yakın akrabalarıyla evlenmeleri yaygındı. Bu, kraliyet soyunu saf tutmak ve ailenin tanrısallığını korumak için yapılırdı.

Örneğin, Kral Tut olarak bilinen Kral Tutankamon, babası ve babasının kız kardeşi arasındaki ensest evliliğin sonucuydu.

Daha şaşırtıcı ise kraliyet üyeleri arasındaki ensest evlilik geleneği, İnkalar ve Avrupa’nın Habsburgları gibi diğer eski kültürlerde de yaygındı.

3. Hayvan kurban ederlerdi.

Hayvan kurban etmek, eski Mısır dininde yaygın bir uygulamaydı ve tanrıları yatıştırmanın ve onların bereketlerini kazanmanın bir yolu olarak görülüyordu. Eski Mısırlılar, çok tanrılı bir din olan tanrı ve tanrıça panteonuna inanırlardı. Bu tanrıların, doğal dünya, insan ilişkileri ve öbür dünya da dahil olmak üzere yaşamın her yönünü kontrol ettiği düşünülüyordu.

Hayvan kurbanında en çok kullanılan hayvanlar, tanrıların tercih ettiği hayvanlar olduğuna inanılan boğalar, inekler ve keçilerdi. Kuşlar, timsahlar ve hatta insanlar gibi diğer canlılar da, ritüele ve onurlandırılan tanrıya bağlı olarak zaman zaman kurban edilirdi.

Rahipler tipik olarak tapınaklarda hayvan kurbanları verirlerdi ve hayvanlar genellikle boğazları kesilerek öldürülürlerdi.

Hayvanların kanı ve diğer kısımları daha sonra iyiliklerini ve kutsamalarını kazanmak için tanrılara adak edilirdi. Hayvanların eti genellikle rahipler tarafından yenir ya da fakirlere dağıtılırdı.

Hayvan kurban etmenin yanı sıra, eski Mısırlıların yiyecek, içecek, heykel ve mücevher gibi diğer nesneleri içeren bir dini adak sistemi de vardı. Bu adaklar tapınaklarda tanrılara verilirdi ve tanrılardan rızık ve refah dilemenin bir yolu olduğuna inanılıyordu.

4. Kediler kutsal canlılardı.

Binlerce yıldır eski Mısırlılar birkaç hayvana tapıyorlardı. İnsanların hayvanlara saygı duymasının birçok nedeni vardı. Eski Mısır’da köpekler avlanma ve koruma yetenekleri ile övülse de, kediler en eşsiz olarak kabul edilirdi.

Kediler, eski Mısır’da sahiplerine şans getiren mistik varlıklar olarak kabul edilirdi. Zengin aileler, bu tatlı ve mistik hayvanları mücevherler giydirerek ve onlara muhteşem lezzetler besleyerek yanlarında tutarlardı. Aynı zaman da kediler de öldükten sonra mumyalanırdı.

Genellikle kediler öldüğünde bir yas gösterisi olarak sahipleri kaşlarını traş eder ve tekrar uzayana kadar yasta kalırlardı. Ayrıca eski Mısır sanat eserleri, birçok kedi heykellerini ve resimlerini içerirdi. Kediler o kadar eşsizdi ki, kazara bile olsa onları öldürmekten suçlu bulunan herkes ölüm cezası alırdı.

5. Bir ceza biçimi olarak amputasyon yaygındı.

Eski Mısır adalet sistemi, amputasyon da dahil olmak üzere birçok acımasız cezalarıyla biliniyordu. Amputasyon, hırsızlık gibi suçlar için verilen bir ceza biçimiydi ve suçluları cezalandırmak ile beraber daha fazla suç işlemelerini önlemenin bir yolu olarak görülüyordu.

Eski Mısır’da, bu tarz amputasyon cezaları için genellikle keskin bir bıçak veya balta kullanılırdı. En yaygın amputasyon şekli bir elin veya ayağın kesilmesiydi. Ancak kulak ve burun gibi diğer vücut kısımları da kesilebilirdi. Kesilen vücut kısmı daha sonra başkalarına bir uyarı olması için herkesin görebileceği bir yerde sergilenirdi.

Eski Mısır’da kullanılan tek fiziksel ceza şekli amputasyon değildi.

Diğer ceza biçimleri arasında boğma, yakma, diri diri gömme, dayak, kırbaçlama ve hatta infaz yer alıyordu. Cezanın ciddiyeti, suçun türüne ve suçlunun sosyal statüsüne bağlı olurdu.

Eski Mısır adalet sisteminin sertliğinin nedenlerinden biri, düzeni ve adaleti sağlamanın toplumun refahı için gerekli olduğu inancıydı.

Firavun, tanrıların yeryüzündeki bir temsilcisi olarak görülüyordu ve adaleti sağlamaktan ve evrenin dengesini korumaktan sorumluydu. Bu yüzden verilen cezalar, dengeyi ve düzeni sağlamanın bir yolu olarak görülüyordu.

6. Hizmetçiler genellikle efendilerine öbür dünyaya eşlik ederlerdi.

Yaşayan en önemli insan olarak kabul edilen firavunlar söz konusu olduğunda, ölümden sonra bile konfor ve lüks hayatlarını sürdürmeleri gerekirdi ve bunun için öbür dünyada kölelere ihtiyaçları vardı.

Köle sahibi olan diğer birçok kişi de genellikle köleleriyle birlikte gömülürdü. Birçok insan bu acımasız uygulamaya karşı çıktı. Ancak firavunlar, öbür dünyada hizmetkarlara ihtiyaç duyuyordu. Böylece Şabti uygulaması ortaya çıkmış oldu.

Şabti’ler firavunların mezarlarının içine yerleştirilmiş küçük, oyulmuş figürlerdi. Ayrıca Şabti’lerin her birinin, öbür dünyada hangi işlerle görevlendirileceklerini belirlemek için üzerine oyulmuş özel detayları vardı.

7. Güneş tanrısına saygısızlık eden insanlar diri diri yakılırdı.

Eski Mısır’da şiddet içeren suçlar oldukça nadirdi. Bir kişinin işleyebileceği en kötü suçlardan biri ise Güneş Tanrısına saygısızlık etmekti. Durum böyle olunca suçlu diri diri yakılmaya mahkum edilirdi.

Birisini diri diri yakmak, en ciddi suçlular için ayrılmış bir cezaydı. Çünkü bu ceza, ruhunun içinde bulunduğu geminin tamamen yok olması anlamına geliyordu. Bu ceza aynı zamanda bireyin artık öbür dünyaya ilerleyemeyeceğini sembolize ediyordu.

8. Çürümüş eşek ciğeri ile saç boyarlardı.

Eski Mısırlılar saç sağlığına büyük önem verirdiler çünkü sağlıklı bir saç kişinin kişisel görünümünü korumak için gerekli olmanın yanı sıra aynı zamanda sosyal statünün sembolüydü.

Bu yüzden, Mısırlılar saçlarını sağlıklı ve genç tutmaya takıntılıydılar ve bunun için bir çare bulmaya çok uğraştılar. Buldukları ilk ilaçlardan biri, siyah bir buzağının kanını yağla pişirmek ve saça uygulamaktı. Bir diğeri, bir kaplumbağanın kabuğunu ve bir kuşun omurlarını yağda pişirmeyi içeriyordu. Yine bir diğeri ise küçük toplar halinde kesilmiş ve yağla pişirilmiş çürümüş eşek ciğeriydi.

9. Garip bebek cinsiyet testleri yaparlardı.

Mısır’da bulunan 3 bin 500 yıllık bir papirüse göre, Eski Mısırlılar doğmamış bir çocuğun erkek mi yoksa kız mı olacağını belirlerken kendi yöntemlerini kullanıyordu. Papirüse göre hamile kadının buğday dolu bir torbaya ve arpa dolu bir torbaya idrar yapması gerekiyordu.

Eğer önce arpa filizlenirse, çocuğun erkek olacağı anlamına geliyordu. Ve eğer önce buğday filizlenirse, çocuğun kız olacağı anlamına geliyordu. Tahılların hiçbiri filizlenmedi ise, bu kadının hamile olmadığı anlamına geliyordu.

10. Doğum kontrolü için timsah gübresi kullanırlardı.

Eski Mısırlıların, doğum kontrol hapı görevi gören ve vajinaya sürülen bir merhem oluşturmak için timsah gübresini bal gibi diğer doğal bileşenlerle karıştırdıkları bilinmektedir.

Bugüne kadar arkeologlar, Antik Mısır’daki timsah gübresinin doğum kontrol hapı olarak etkililiğinden bahseden birçok farklı papirüs keşfettiler.

Antik Mısır’ın Lanetli Firavunu Tutankhamun’un Sırlarla Dolu Mezarında Keşfedilen Gizemli Hazineler

Murat Kamböre — Sun, 25 Feb 2024 04:19:12 +0000

Altın maskesi ve ünlü lanetiyle tanıdığımız Mısır firavunu çocuk kral Tutankhamun’un mezarı keşfedileli yüz yıl oluyor… Mezarı bulan arkeolog Howard Carter’ın heyecandan elleri titreyerek inceleyip tüm sırlarını ortaya döktüğü mezarın barındırdığı gizemler oldukça merak uyandırıcı! Peki bu keşifte ne gibi eserler bulundu? İşte içeriğimizde tüm eserleri ve hikayelerini sizler için derledik. Haydi okumaya!

Tutankhamun’un mezarı 1922 yılında, yani tam yüz yıl önce bu zamanlarda İngiliz arkeolog Howard Carter tarafından Firavunlar Vadisi’nde keşfedildi.

3000 yıl kadar kumların altında saklı kalmış merdivenlerden indiklerinde Carter ve ekibini enfes hazinelerle dolu bir mezar karşıladı; hem de bu mezar lanetli firavun Tutankhamun’a aitti! Peki bu mezarın içinde ne gibi eserler bulundu? Gelin beraber bakalım…

1. ‘Tanrılardan gelen armağan’ olarak görülen demir bir hançer

İlk bakışta bu demir hançerin pek de gösterişli olmadığını düşünebilirsiniz fakat aslında çok ilginç bir özelliği var; Tutankhamun, demir ve çeliğin çıkarılıp işlenmeye başladığı Demir Çağı’ndan birkaç yüzyıl öncesinde çoktan ölmüştü! Yani firavunun yaşadığı dönemde demir henüz keşfedilmemişti.

Arkeolog Howard Carter’ın keşfini kaleme alan gazeteci Tom Muller’ın bahsettiği teorilerden birinde, hançeri yabancı bir kralın ‘tanrılardan gelen armağan’ ve iktidar alameti diye nitelendirerek Tutankhamun’a sunduğu söyleniyor. Ayrıca demir hançerin yanı sıra, som altından yapılma ve oldukça süslü bir kılıfı olan başka bir hançer de Tutankhamun’un uyluğunun üstüne yerleştirilmişti.

2. Gizemli bir eşarp

Abanoz ve sedir ağacından yapılma küçük bir sandığın içinde; altın kaplamalı bir leopar kafası, Tutankhamun’un hep göğsüne yakın taşıdığı söylenen değneği ve zincirli gürzü gibi paha biçilmez objelerin yanında duran ve sıradanlığıyla dikkat çeken ketenden yapılma bir eşarp bulundu. Arkeologlar katlı olarak duran eşarbı çözdüklerinde birkaç adet altın yüzükle karşılaşmışlardı; peki sıradan bir eşarba sarılmış bu yüzükler nereden gelmiş olabilirdi?

Carter mezarı incelerken bulduğu ipuçları ışığında Tutankhamun’un mezarının daha önce açıldığı sonucuna vardı! Hırsızlar muhtemelen mezar mühürlendikten kısa süre sonra içeri girip taşıyabilecekleri değerli küçük objeleri çalmışlardı.

Mueller, Tutankhamun’un mezarının tamamen yağmalanmış olan diğer firavunların mezarlarına kıyasla sadece küçük hırsızlıklara maruz kaldığını belirtiyor. Keten eşarba sarılmış altın yüzükler de aslında bir hırsızlık girişiminin kanıtı olabilir. Örneğin; gardiyanlar tarafından yakalanan hırsızların korkup çalıntı yüzükleri aceleyle sandığa gizlemiş ve kaçmış olma ihtimalleri oldukça yüksek. Yani bu eşarp 3200 yıl boyunca mühürlü kalmak üzere hırsızlar tarafından geride bırakılan bir parça sıradan kumaştan ibaret.

3. Kader ve talih oyunu: ‘Senet’

Firavun Tutankhamun’un ‘senet’ adı verilen bu masa oyununu oldukça sevdiği söyleniyor, nitekim mezarında aynı oyundan dört set bulunmuş. Damaya benzeyen bu oyunun kuralları hakkında tarihçiler bir kesinliğe ulaşmış değil fakat oyunun temelinde zar ve çubukların atılmasıyla ilerletilen taşlar var.

Ruhun öbür dünyaya yolculuğunu konu alan Ölüler Kitabı’nda senet oyunu, ölü ruhların zaman geçirmek için oynadığı keyifli bir masa oyunu olarak tasvir ediliyor. Hatta bu bağlamda ruhların sonsuz bir yaşam boyunca bu oyunu oynadıkları anlamı da çıkabiliyor.

Mueller’in söylediğine göre senet oyununun ölüm tanrısı Anubis’e karşı da oynandığına dair kanıtlar var. Yani bu oyun Mısırlılar için sadece bir şans değil aynı zamanda da bir kader oyunuydu.

4. Tutankhamun’un kayıp kızları

Tutankhamun hükümdarlığı sadece 10 yıl kadar sürmüş olan unutulmaya yüz tutmuş bir firavun. Carter’ın keşfiyle, geride varis bırakmamış olan Tutankhamun’un iki kızı olduğu ve bedenlerinin firavunun mezarına gömüldükleri ortaya çıktı. 12 yaşında evlendiği eşi Ankhesenamun iki kız evlat doğurmuş ve çocuklar ne yazık ki daha bebekken ölmüştü.

Üstünde hiçbir işaret barındırmayan bir kutunun içinde iki küçük tahta tabut bulunuyordu.

Bu tabutlarda 25 ila 37 haftalık oldukları tahmin edilen mumyalanmış iki bebeğin kalıntıları keşfedilirken kızların ölüm sebebinin ise ne olduğu hala bilinmiyor. Ayrıca firavunun büyükannesinin bir tutam saçı da aile yadigarı olarak mezarda muhafaza edilmişti.

Tutankhamun’un mezarı ölümü hatırlatan bir şekilde dizayn edilmişti; bu tasarımın ise firavunun lanetli olduğuna dair söylentilerden dolayı tercih edildiği söyleniyor.

Mueller, Tutankhamun’un mezarının birçok ölü insanla dolu olduğunu fakat Mısırlıların ölüme olan bakış açısı sayesinde ölümün kendisinin bile adeta bir sanat olarak görüldüğünü belirtiyor. Nitekim firavunun sadece mezarı bile adeta bir müze.

5. Altın sandaletler

Mezarın çeşitli kalıntılarla dolu olan giriş salonlarından birinde Carter’ın ‘mezarın en güzel sanatsal eserlerinden biri’ olarak betimlediği süslü bir tahta sandık bulundu. Sandığın içinde altın pullarla bezenmiş ketenden kumaş, kaymaktaşından yapılma bir kafalık ve bir çift ilginç sandalet vardı.

Bunlar Tutankhamun’un heykelciklerinde görülen detaylıca süslenmiş saltanat sandaletleriydi. Ağaç kabukları, deri ve altınla kaplanmış ahşaptan yapılmış olan sandaletlerin en ilgi çekici tarafı ise tabanlarındaki işlemelerdi.

Ayakkabının tabanlarını özel kılan şey, Mısır’ın geleneksel düşmanlarının tasvirlerinin buraya işlenmiş olmasıydı. Bu elbette ki bilerek yapılmış çünkü böylelikle Tutankhamun sandaletleri her giydiğinde düşmanlarının suretlerinin üzerinde yürümüş oluyordu. 😄

6. Küçük bir ordu yaratacak kadar çok hizmetkar

Mısır uygarlığının doğuşundan beri bir gelenek olan sadık hizmetkarların ölen hükümdarlarıyla beraber gömülmesi doğal olarak Tutankhamun’a özgü değil. Mısırlıların ahiret inancına göre bu hizmetkarlar öbür dünyada da efendilerine sadakatle hizmet edebilmek için canlarını feda ediyorlardı.

Orta Krallık’ın sonlarına doğru ise mezarlara hizmetkarları temsilen ‘ushabti’ adı verilen efsunlanmış heykelcikler konulmaya başlandı. Böylece sadık hizmetkarlar firavunlarının buyruklarını yerine getirmeye devam edeceklerdi.

Normalde bir mezara ortalama iki üç tane ushabti konulmasına rağmen Tutankhamun’un mezarında bulunan heykelciklerin sayısı yüzlerceydi! Toplamda 413 tane olan bu ushabtiler, çini ve göz alıcı camsı çömlekler gibi çeşitli materyallerden yapılmıştı ve bazılarına bakırdan çatallar, çapalar ve mızraklar tutturulmuştu. Bu sayede firavun öbür dünyada da ağır işlerini yapan hizmetkarlara sahip olmuş olacaktı.

7. Tutankhamun’un iç çamaşırları

Mısır firavununun mezarında sadece altından yapılma hazineler yoktu; 19 yaşında vefat eden genç firavunun bazı giysileri de beraberinde mezara konulmuştu. Bu antik kıyafetler arasında 100 tane sandalet, 12 tane tunik, 28 tane eldiven, 25 baş örtüsü, 4 çorap ve 145 tane de üçgen şeklinde dikilmiş hem erkekler hem de kadınlar tarafından kullanılan iç çamaşırı vardı.

” İç çamaşırlarını gerçekten sevdim.” diyor Mueller. “Tutankhamun’u ahiret için tam teşekküllü bir şekilde hazırlamışlar; iç çamaşırlarına kadar her şey var. Minik peştamal tarzı üçgen kumaşlar… Gerçekten nefes kesici.”

Ayrıca firavunun iç çamaşırları çok da sıradan halkın giydiklerine benzemiyordu. Tekstil tarihçileri, sıradan Mısırlıların iç çamaşırlarının her üç santimetrede 37 ila 60 ilmek ile örülürken Tutankhamun’un iç çamaşırlarının 200 ilmek ile örüldüğünü ve bunun da kumaşı ipek kadar yumuşak kıldığını söylüyor.

8. Firavunun organlarının saklandığı göz alıcı kavanozlar

Mumyalama sırasında akciğerler, karaciğer, bağırsaklar ve mide mumyalayıcılar tarafından özenle çıkartılıp, mumyalanıp ‘kanopik kavanoz’ adı verilen kaplara konuluyordu. Tutankhamun’un organlarının saklandığı kaplar ise bütün mezardaki en muhteşem objelerdendi. Kavanozlar Carter ve ekibi tarafından; altın varaklarla süslenmiş güzel bir ahşap mezar tapınağında, kaymaktaşından yapılmış bir sandığın içinde bulundu.

“Kapıdan girdiğimde şu ana dek gördüğüm en güzel eserle karşılaştım. O kadar güzeldi ki insanı hayrete düşürüyordu.” diye yazıyor Carter notlarında.

Altın tapınağı gördüğünde Mueller’i büyüleyen şey ise genç firavunun organlarını koruyan dört ölüm tanrıçasının heykeli olmuştu. Üzerlerine tam oturmuş elbiseleri ve doğal görünüşleriyle Isıs, Nephthys, Neith ve Selket figürlerini gören Mueller şöyle bir yorum yapıyor, ‘İşte göz kamaştırıcı dört tanrıça burada ezelden beri firavunun iç organlarını gözetiyor.’

9. Ve son olarak o meşhur altın maske…

Carter için mezarda buldukları 5000 kadar obje içinde en çarpıcı olanı Tutankhamun’un kendisiydi, yani mumyalanmış bedeni! Tüm ekip ona ulaşmak için yavaşça ve titizlikle birçok tabutla mabedi elleriyle açmışlardı. Bunlardan ilki kutu şeklinde ve her biri diğerinden biraz daha küçük olan dört tane altın mabetti; en sondaki mabedin içinde ise ağır bir lahit vardı. Ekip lahidi açtıklarında üç tane tabutla karşılaşmıştı.

İçinde ikinci tabutu da barındıran, altın varaklarla süslenmiş ahşaptan yapılma ilk tabut; tanrı Osiris’e benzeyecek şekilde tasarlanmıştı ve sükunet içinde mezarda yatıyordu.

Karşılaştıkları asıl dudak uçuklatan şey ise 134 kilogram ağırlığında som altından yapılmış, sembolik hale gelen kanca ve zincirli gürzün de iliştirildiği ve yine Osiris’in tasvir edildiği üçüncü tabut oldu. Titreyen ellerle tabutu açan Carter, Tutankhamun’un o meşhur cenaze maskesiyle göz göze geldi.

On kilogram ağırlığında som altından yapılma maske, Tutankhamun’un mumyasının omuzlarının ve kafasının üstüne yerleştirilmişti. Genç firavunun Osiris tasviriyle tasarlanmış maskesi sahte bir sakalla donatılmıştı.

‘Muhtemelen en iyi bilinen ve dünyaca tanınmış arkeolojik eser Tutankhamun’un altın maskesidir.’ diyor Mueller. Bizce de bu doğru bir tespit, ne de olsa firavun deyince herkesin aklında canlanan şey aslında bu maske diyebiliriz.